Si merret abdesi (wudu) për namazin islam të xhenazes?
Namazi i xhenazes është i detyrueshëm. Falja e namazit të xhenazes dhe përgatitjet e nevojshme për të janë në krye të detyrave fetare që myslimanët kanë ndaj myslimanëve të vdekur. Nëse këtë namaz e fal qoftë edhe një person i vetëm, mashkull apo femër, farzi është kryer.
Gusli dhe abdesi janë pjesë e detyrimit që nevojitet që namazi të jetë i vlefshëm. Nëse një person nuk ka abdes, duhet të marrë abdes (ose tejemum në vend të abdesit) për të falur namazin e xhenazes. Nëse një mysliman është xhunub, ai nuk mund ta falë namazin e xhenazes dhe duhet të marrë gusël.
Çfarë është abdesi (wudu)?
Abdesi zakonisht shprehet me fjalën „wudu“, që në arabisht do të thotë „bukuri dhe pastërti“. Është pastrimi dhe pastërtia që myslimanët e bëjnë duke larë disa gjymtyrë dhe duke fërkuar me dorë të lagur disa të tjera, për të mund të kryer adhurime të caktuara si namazi. Është e rëndësishme që uji të jetë i përshtatshëm për abdes. Uji është i përshtatshëm për abdes kur shija, turbullira dhe era e tij janë normale.
Uji i abdesit duhet të jetë „mutlak“, që do të thotë se duhet të jetë i pastër ose i papërzier (nuk duhet domosdoshmërisht të jetë kimikisht i pastër).
Uji mund të jetë nga:
- Bora ose breshri i shkrirë
- Uji i oqeaneve, liqeneve ose pellgjeve.
- Puset dhe uji i rubinetit
Por nuk mund të jetë nga:
- Uji i ndotur
- Uji nga pemët ose frutat
- Uji që përmban urinë, gjak ose jashtëqitje, ose që është prekur nga një kafshë apo kafshë e ngordhur
- Uji që është përdorur më parë për abdes ose gusël.
Tejemumi në vend të abdesit mund të merret kur mungon uji ose kur është e pamundur të përdoret.
Si merret abdesi (wudu)?
- Bëni nijetin (qëllimin) për të marrë abdes dhe thoni «Bismilah» (me emrin e Allahut) para se të filloni abdesin
Nijeti është koncepti islam i kryerjes së një veprimi për hir të Allahut. Për ta marrë abdesin me të vërtetë, duhet të përqendroheni dhe t’i qetësoni mendimet, duke u përqendruar seriozisht në atë që bëni (duke pasur për qëllim marrjen e abdesit (wudu)).
- Duart lahen deri te kyçet duke i fërkuar tri herë.
- Me dorën e djathtë merret ujë tri herë, fillimisht në gojë e pastaj në hundë.
- Fytyra lahet tri herë.
- Fillimisht krahu i djathtë e pastaj krahu i majtë lahen tri herë, pak mbi bërryl.
- Koka fërkohet (mes’h) duke lagur pjesën e brendshme të dorës së djathtë dhe duke e kaluar nga balli deri te qafa.
- Veshët fërkohen me gishtin e madh dhe gishtin e vogël të dorës së lagur.
- Me pjesën e pasme të gishtave të lagur fërkoni qafën nga mesi i zverkut drejt anëve.
- Në fund të abdesit lahet fillimisht këmba e djathtë, pastaj këmba e majtë, bashkë me nyjet e këmbës e mbi to.
A mund të falet namazi i xhenazes pa abdes (wudu)?
Ky namaz falet duke plotësuar kushte si „taharah“ (pastërtia), „kthimi nga kibla“, „mbulimi i avretit“ dhe „nijeti“. Nuk është e përshtatshme që namazi i xhenazes të falet pa abdes. Nëse një mysliman do ta humbiste namazin e xhenazes duke marrë abdes (ose nëse nuk ka ujë), ai mund të marrë tejemum në vend të abdesit dhe ta falë namazin e xhenazes.
Kushtet që e prishin abdesin:
- Gjendjet që cenojnë kontrollin e vetëdijes, si të fikëtit, çmenduria, dehja dhe gjumi.
- Daljet e ngurta, të lëngshme ose të gazta nga organet e jashtëqitjes, si urina, gjaku, sperma, jashtëqitja,
- gjakderdhjet,
- marrëdhëniet seksuale,
- të vjellat me gojë plot,
- gjetja e ujit të pastër pas marrjes së tejemumit në vend të abdesit (wudu),
Çfarë është tejemumi (tejemumi në vend të abdesit)?
Si term, tejemumi në vend të abdesit është pastrimi që konsiston në fërkimin e fytyrës dhe të të dy krahëve, pasi të dyja duart fërkohen në dhe të pastër ose në një lëndë që llogaritet si tokë, për të larguar papastërtinë (në rastet që kërkojnë abdes dhe gusël), kur nuk është e mundur të sigurohet ose të përdoret ujë.
Në cilat raste merret tejemumi?
- Mungesa e ujit. Personi që në udhëtim nuk gjen ujë ose nuk gjen ujë të mjaftueshëm për abdes (wudu), merr tejemum.
- Pamundësia për të përdorur ujë. Kjo ndodh për shkak të sëmundjes, frikës nga sëmundja ose paaftësisë për të përdorur ujë. Të sëmurit i lejohet njëzëri të marrë tejemum nëse përdorimi i ujit mund të shkaktojë vdekjen, dëmtimin e një organi, rëndimin e sëmundjes ose vonimin e shërimit.
Edhe i sëmuri që nuk mund të lëvizë dhe nuk ka askënd që ta ndihmojë merr tejemum; personit që ka mundësi dhe mund të punësojë një ndihmës me pagë normale nuk i lejohet të marrë tejemum.
Si merret tejemumi në vend të abdesit?
Për tejemumin në vend të abdesit (wudu) nevojitet tokë e pastër. Tejemumi kryhet duke fërkuar duart në dhe të pastër dhe duke fërkuar pastaj fytyrën dhe krahët bashkë me bërrylat.
Për të marrë tejemum në vend të abdesit, para së gjithash bëhet nijeti se për çfarë merret tejemumi. Duart goditen në tokë dhe lëvizen para e prapa. Fillimisht fërkohet fytyra me pjesën e brendshme të duarve. Pastaj duart goditen sërish në tokë dhe me pjesën e brendshme të dorës së majtë fërkohet krahu i djathtë bashkë me bërrylin. Pastaj bëhet e njëjta gjë për krahun e majtë. Kështu tejemumi është përfunduar.
Zübeyir Sahbaz
Drejtor
Kontaktoni me mua079 201 45 85