Si bëhet larja islame e të vdekurit?
Është farz që burri ose gruaja e vdekur të mbështillet në mënyrë të tillë që trupi i tyre të jetë i mbuluar. Edhe të vdekurit meritojnë respekt. Në një farë mënyre ky respekt shërben si ngushëllim për të afërmit e të ndjerit, por edhe si shpjegim se vdekja nuk është hiçi. Ai ka vdekur, por është ende njeri; ka vdekur për këtë botë, por ka lindur përsëri për një mbretëri tjetër.
Fakti që i vdekuri lahet si një fëmijë i porsalindur e simbolizon në një farë mënyre këtë rilindje, dhe përfaqëson gjithashtu largimin e papastërtisë dhe pluhurit që ky udhëtim i vdekshëm, domethënë jeta e kësaj bote, ka lënë mbi të. Pas kësaj larjeje islame të të vdekurit i porsalinduri mbështillet me qefin si me një mantel dhe ulet me kujdes në djepin e tij (varrin).
Para larjes islame të të vdekurit:
- Në larjen islame të të vdekurit, nëse një mysliman i vdekur e ka pjesën më të madhe të trupit bashkë me kokën, ai lahet, mbështillet me qefin dhe i falet namazi. Por nëse gjendet vetëm gjysma e trupit pa kokë ose nëse pjesa më e madhe e trupit të tij ka humbur, ai nuk lahet, nuk mbështillet me qefin dhe nuk i falet namazi.
- Për të mos e vonuar varrimin pa nevojë dhe pa arsye, është e përshtatshme që i vdekuri të lahet, të mbulohet dhe të përgatitet sa më shpejt të jetë e mundur.
- Larja duhet të bëhet sipas mundësisë në një hapësirë sa më të ngushtë.
- Nëse është e mundur, i ndjeri vendoset në shpinë me këmbët nga kibla.
- Në vendin ku lahet xhenazja vendosen aroma.
- Të mbahen gati sapuni dhe mjetet e nevojshme të pastrimit.
Si kryhet larja islame e të vdekurit te një mysliman i ndjerë?
- Burri ose gruaja që e lan xhenazen duhet të bëjë nijet për të kryer larjen e detyrueshme dhe duhet të fillojë me besmele. Derisa të përfundojë larja, duhet të thotë Gufranake ya rahman (me faljen dhe mëshirën Tënde, fale atë, o Zot, Më i Mëshirshmi).
- Më pas, në larjen islame të të vdekurit, larësi merr një copë pëlhure dhe pastron pjesët intime të të vdekurit nën mbulesë. Pastaj fillon t’i marrë abdes dhe së pari i lan fytyrën. Nuk i futet ujë në gojë dhe në hundë. Ai vetëm i fshin, sa më shumë që të jetë e mundur, anën e brendshme dhe të jashtme të buzëve, vrimat e hundës dhe kërthizën me gisht ose me një copë pëlhure të mbështjellë rreth gishtit.
- Pas kësaj i lan duart dhe krahët. Sipas mendimit përkatës, i fërkon edhe kokën menjëherë dhe i lan këmbët menjëherë. Kështu i vdekurit i merret abdesi. Në larjen islame të të vdekurit nuk ka nevojë t’i merret abdes një fëmije që vdes në një moshë kur nuk e kupton se çfarë është namazi. Kur abdesi përfundon, mbi xhenazen hidhet ujë i ngrohtë. Nëse ka, lahet me një bimë aromatike të quajtur hatmi (mëllagë), përndryshe lahet me sapun.
- Pastaj kthehet në anën e majtë dhe ana e djathtë lahet tri herë. Kështu ana e djathtë dhe ana e majtë lahen tri herë. Pas kësaj xhenazja ngrihet lehtë. Gjatë kësaj ngritjeje xhenazja mbështetet në gjoksin, dorën ose gjurin e personit që e lan. Pastaj i fërkohet lehtë barku. Në larjen islame të të vdekurit, nëse del diçka, lahet me ujë. Mbi xhenazen që është gati të fryhet dhe të shpërbëhet vetëm hidhet ujë; nuk ka nevojë t’i merret abdes dhe të lahet tri herë.
A mund të rruhen të vdekurit?
Pas larjes islame të të vdekurit, mjekra e të vdekurit nuk krehet; flokët dhe thonjtë e tij nuk priten; nëse nuk është synetuar, nuk synetohet. Gjatë larjes së xhenazes nuk përdoret pambuk. Pas larjes thahet me një peshqir ose diçka të ngjashme. Pastaj i vishet këmisha e qefinit dhe shtrihet pjesa tjetër e qefinit. Mbi kokën dhe mjekrën e tij vendoset kamfur ose diçka aromatike e quajtur hanut. Kamfuri vendoset edhe në ballë, hundë, duar, gjunjë dhe këmbë, të cilat janë vendet e sexhdes.
Larja islame e të vdekurit duhet të bëhet në një vend të mbyllur, dhe askush përveç atij që lan dhe atyre që ndihmojnë nuk duhet ta shohë. Xhenazen duhet ta lajë një person më i afërt i tij ose një person i besueshëm.
Kush mund t’i lajë të vdekurit?
Burri duhet ta lajë trupin mashkull, dhe gruaja duhet ta lajë trupin e vdekur femër. Ata që e lajnë xhenazen duhet të kenë abdes. Në larjen islame të të vdekurit nuk është e përshtatshme që larësi të mos jetë mysliman; nëse nuk ka asnjë person mysliman që ta lajë një xhenaze myslimane, atëherë është në rregull edhe nëse e lan një jomysliman.
Një grua mund ta lajë burrin e saj të ndjerë. Sepse gruaja pret iddetin (për sa kohë ky iddet nuk ka mbaruar, martesa konsiderohet se vazhdon). Për larjen islame të të vdekurit, burri nuk mund ta lajë gruan e tij të vdekur. Sepse burri nuk ka pse të presë iddetin kur i vdes gruaja; lidhja martesore midis tyre këputet. Por nëse nuk ka askënd për ta larë, burri i bën gruas së tij tejemum.
Nëse nuk ka ujë për t’i larë të vdekurit, a mund të bëhet tejemum?
Nëse nuk ka ujë, tejemumi është i mjaftueshëm. Nëse pas tejemumit për një xhenaze dhe pas namazit të xhenazes gjendet ujë, ajo lahet përsëri. Në larjen islame të të vdekurit nuk ka informacion të qartë nëse është e nevojshme të përsëritet namazi i xhenazes.
Një burrë mund të lajë një vajzë të vogël që nuk ka arritur ende pubertetin, ose një grua mund të lajë një djalë në të njëjtën situatë, nëse është e nevojshme. Një burrë, organet gjenitale të të cilit janë prerë ose hequr, lahet gjithashtu nga burrat.
Kur vdes një person për të cilin nuk dihet nëse është burrë apo grua, dhe që për këtë arsye quhet „Hünsa-i Müşkil“, ai (sipas larjes islame të të vdekurit) nuk lahet, por i bëhet vetëm tejemum. Për qefinin ai konsiderohet grua dhe mbështillet në përputhje me këtë.
A mund të lahet trupi i një myslimani të mbytur?
Një person që është mbytur në ujë lahet tri herë me nijetin e larjes. Fakti që ai sapo është zhytur në ujë nuk i çliron myslimanët nga detyra për ta kryer larjen islame të të vdekurit.
Kur vdes një jomysliman që është i afërm ose bashkëshorte e një myslimani, ai u jepet bashkëbesimtarëve të tij. Nëse nuk u jepet atyre, lahet dhe mbështillet pa marrë parasysh kushtin e përputhjes me sunetin.
Edhe nëse myslimani i ndjerë nuk ka të afërm të tjerë përveç jomyslimanëve, xhenazja nuk u jepet jomyslimanëve. Sepse është detyrë e myslimanëve ta përgatitin dhe t’i falin namazin.
A mund të lahet një foshnjë e lindur e vdekur?
Si pasojë e një aborti spontan, fëmija i lindur i vdekur varroset i mbështjellë në një pëlhurë dhe nuk ka nevojë të lahet.
Nëse një mysliman i vdekur e ka pjesën më të madhe të trupit bashkë me kokën, ai lahet, mbështillet me qefin dhe i falet namazi. Por nëse gjendet vetëm gjysma e trupit pa kokë ose nëse pjesa më e madhe e trupit të tij ka humbur, ai nuk lahet, nuk mbështillet me qefin dhe nuk i falet namazi. Mbështillet në një pëlhurë dhe varroset.
Zübeyir Sahbaz
Drejtor
Kontaktoni me mua079 201 45 85