Sa zgjat zia në Islam?
Meqë vdekja është gjendja më e dhimbshme që mund t’i ndodhë njeriut, të afërmit e tij janë shumë të pikëlluar. Si kërkesë e natyrës njerëzore, është krejt normale që ata ta shprehin trishtimin e tyre. Te njerëzit e Xhahilijetit, para Islamit, zia ishte e tepruar.
Të afërmit e të ndjerit bërtisnin me zë të lartë, shkulnin flokët, angazhoheshin me para vajtojca profesionale për të qarë, dhe gruaja e të ndjerit nuk dilte nga shtëpia për një vit. Respekti i të afërmve ndaj të vdekurit matej me ashpërsinë e kësaj zie.
Zakoni i zisë, i tepruar në shumë fe dhe popuj të ndryshëm, në Islam dhe në ceremonitë myslimane të zisë u bë i arsyeshëm dhe teprimi u ndalua. Profeti ka thënë: „Nuk është prej nesh ai që godet faqet, gris rrobat dhe thërret me thirrjet e Xhahilijetit“ (Buhariu; Xhenaiz, 36).
Sipas Islamit, periudha e zisë është tri ditë. Profeti thotë: „Nuk i lejohet gruas që beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit të mbajë zi për një të vdekur, duke hequr dorë nga zbukurimi, më shumë se tri ditë. Por nëse i vdekuri është burri i saj, është ndryshe: ajo duhet të mbajë zi katër muaj e dhjetë ditë pas vdekjes së tij.» (Buhariu, Xhenaiz 31)
Gruaja të cilës i ka vdekur burri mban megjithatë zi pas ceremonisë myslimane të zisë , 4 muaj e 10 ditë dhe e kalon këtë kohë në shtëpinë e burrit të saj. Gjatë kësaj kohe ajo nuk duhet të zbukurohet, nuk duhet të veshë rroba të reja e që bien në sy, nuk duhet t’i bëhet propozim martese (nuk duhet të martohet), madje edhe nëse merr propozim, nuk duhet ta pranojë.
Sa kohë duhet mbajtur zi në Islam?
Kohëzgjatja e periudhave të zisë e përcaktuar në Islam varet nga lidhja që kishte dikush me të ndjerin. Periudha e përgjithshme e zisë është tri ditë pas vdekjes (ceremonia myslimane e zisë). Shumica e familjeve qëndrojnë së bashku në një shtëpi familjare dhe presin mysafirë – miq dhe anëtarë më të largët të familjes që vijnë për të shprehur ngushëllimet dhe për t’u lutur për të ndjerin dhe familjen e tij. Gjatë kësaj kohe, përgjegjësitë e familjes së ngushtë kufizohen në minimum. Bashkësia kujdeset për nevojat bazë të familjes, përfshirë sigurimin e vakteve dhe të ushqimit.
Sa kohë mban zi një grua myslimane?
Për shkak të rrethanave të jashtëzakonshme të vdekjes dhe udhëtimeve të gjata të të afërmve, pas ceremonisë myslimane të zisë mund të nevojitet një periudhë më e gjatë zie për vizitat.
Nga të vejat pritet që të mbajnë një periudhë më të gjatë zie – katër muaj hënorë e dhjetë ditë. Gjatë gjithë kësaj periudhe zie, e veja zakonisht qëndron në shtëpi dhe ka vetëm kontakt të kufizuar me botën e jashtme. Familja dhe miqtë kujdesen gjatë kësaj kohe për nevojat bazë të gruas. Ndonëse i lejohet të dalë nga shtëpia për nevoja të veçanta, si një vizitë te mjeku ose një punë biznesi, veprimtaritë e saj jashtë shtëpisë duhet të kufizohen në minimum dhe të pasqyrojnë më tepër një shpirt të përulur e të zymtë sesa një shpirt festiv. Pas ceremonisë myslimane të zisë, gruaja duhet të shmangë kontaktin me burrat që konsiderohen kandidatë të mundshëm për martesë.
Që të mund të mbahet një zi e përshtatshme, nga burri pritet të kursejë para të mjaftueshme për një vit, për ta mbajtur gruan e tij në rast të vdekjes së tij të parakohshme (para se të zhvillohet ceremonia myslimane e zisë).
Si duhet trajtuar një mysliman në zi?
Ngushëllimi i atyre që janë në zi konsiderohet një vepër e çmuar mirësie. Kur shprehni dhembshuri dhe pikëllim, është gjithashtu e përshtatshme t’u kujtoni atyre që janë në zi shkurtësinë e jetës dhe se gjithçka i përket Allahut. Mund të theksohet natyra e mëshirshme e Zotit dhe shpresa se një ditë do të ribashkohen me të dashurin e tyre të ndjerë.
Ngushëllimet shpesh bëhen brenda tri ditëve pas ceremonisë myslimane të zisë, por mund të zgjasin shumë më gjatë, në varësi të rrethanave të familjes dhe të mundësive të atyre që vijnë nga më larg.
Çfarë t’i jap familjes myslimane në zi?
Ngushëllimet mund të shprehen me kartolina e shënime ngushëllimi ose me një telefonatë personale (përfshirë pjesëmarrjen në një ceremoni myslimane të zisë). Dërgimi i luleve në shtëpinë e familjes mund të jetë i përshtatshëm për disa familje, por jo për të tjera. Prandaj, nëse mundeni, është më mirë të pyesni një udhëheqës fetar vendor ose dikë që është i afërt me familjen. Ndonëse shumë miq e vizitojnë personalisht shtëpinë, varrezat ose xhaminë, kjo praktikë nuk është e përcaktuar vërtet në Kuran. Megjithatë, besohet se shoqëria e të tjerëve e ndihmon familjen ta përballojë humbjen.
Zübeyir Sahbaz
Drejtor
Kontaktoni me mua079 201 45 85